30.10.19- Omgaan met verlies: rouw kan zo rauw zijn


Omgaan met verlies: rouw kan zo rauw zijn 


Het fenomeen rouw is uit onze cultuur verdwenen, zegt een collega dokter, een oude vriend uit Nederland en ook weduwnaar.

Jaren geleden, al zeker een eind in de vorige eeuw, waren er echte rouwrituelen na het overlijden. Mensen droegen eerst een tijdlang zwart, later grijs, als een uiterlijk vertoon van hun verdriet, er waren lintjes voor kinderen, grijze banden. De begrafenis gebeurde met een zwarte kar getrokken door zwarte paarden. Het had iets indrukwekkend. De hele omgeving wist dat er iemand overleden was, en niet alleen de omgeving maar het hele dorp. Men rouwde met de getroffen familie mee. Nu zijn de rituelen vergeten, niet meer belangrijk.

Tot op heden besefte ik nooit dat verdriet zo'n fysieke zeer kon doen en je hele lichaam kon ontregelen, verdriet belet je zelfs om te ademen. Door de schok verdween mijn eetlust en kost het mij nog steeds moeite iets binnen te krijgen. Ik maak dit nu mee na het plotse overlijden van mijn man die altijd dacht dat hij 80 jaar zou worden en mij beloofde dat ik eerst mocht heengaan. Ook al had hij genoeg fysieke problemen wou hij niet aanvaarden dat er einde aan zijn leven kon komen. Maar met zijn leven valt ook mijn leven in gruizelementen, je heden, je toekomst. Van het ene op het andere moment ben je een totaal ander mens geworden: een vodje hopeloosheid, niet in staat om iets uit  te voeren. Het leven staat stil. Ik was alleen nog maar in staat tot huilen en als het te zwaar te verduren werd,  was er nog altijd temesta, iets wat ik anders nooit zou doen.

Niets interesseerde me nog. Het liefst was ik ook ter plaatse doodgegaan. Maar ik heb een zoon en voor hem moet ik vechten, ook al was het vaak moeilijk. Alles doet me aan Marc denken, mijn leefomgeving, de dingen die hij voor mij deed en die nu niet meer gebeuren, de discussies, de interessante gesprekken. Ik wil beginnen twijfelen of dood ook echt dood is, misschien zweeft zijn energie hier ergens in de buurt. Ik heb er nood aan om dit te kunnen geloven. De eenzaamheid overvalt je als een deken, met de onmogelijkheid om te ontsnappen. Een goede omgeving en steun is heel belangrijk in die momenten.

Omdat je ergens wil weten hoe lang die pijn nog gaat duren, ga je op zoek naar informatie. Ik probeer iets te weten te komen over de rouw op zich en vooral over het feit hoelang deze vreselijke periode kan duren. Maar dit valt tegen: sommige zeggen dat er verschillende stadia zijn die doorlopen moeten worden, anderen zeggen dat de stadia door elkaar lopen. Er kan sprake zijn van pathologische rouw en volgens andere bestaat dit ook weer niet. Uit deze boeken word ik niet veel wijzer.

Een goede samenvatting vond ik bij Johan Maes in zijn boek:' Naar een integratief rouwmodel'. Hij stelt vraagtekens  bij de huidige aanpak rond rouwproblematiek. Volgens hem duurt rouw jaren, maar er zijn afwisselingen tussen verliesgerichte en herstelgerichte copingmechanismen. De pijn slijt wel, maar het verdriet blijft. Je kan het vergelijken met een open wond die moet dicht gaan.

Ik probeer structuur te brengen in mijn leven via werk, via wandelingen. Gewoon om iets te hebben om me aan vast te houden. Daarom ga ik snel weer aan het werk. Er is een oppervlakkig laagje dat kan functioneren, maar te indringende vragen brengen het verdriet algauw weer naar boven. Het gaat overal met je mee. Je hebt de medewerking nodig van je patiënten die je ook wat moeten ontzien en die dat ook doen. Onder het oppervlak woelt het verdriet. Niemand kan er iets aan veranderen, en men komt vaak niet verder dan de woorden: ‘het zal wel beteren', ‘sterkte'.

Ik heb zelf er nooit bij stilgestaan hoe erg mensen kunnen lijden, rationeel weet je dat maar emotioneel raakte dat je niet zo. Nu weet ik hoe je kunt lijden en zal ik er niet meer lichtvaardig over oordelen.

Ik moet nu een nieuw leven opstarten maar het doel is op dit moment nog onzichtbaar, en hoe doe je dat ? Ik ben mijn belangrijkste houvast verloren. Mensen geven goede raad, ze proberen te helpen maar het dringt vaak niet echt door.

Julian Barnes beschrijft in zijn boek "hoogteverschillen" in het deel ‘dieptes' op onovertroffen manier de pijn en het verdriet na het overlijden van zijn vrouw.  Het steunt je dat je niet alleen bent maar toch ontsnap je niet aan jezelf.

Mijn goede vriend uit Nederland is een wijs en gelouterd man en van hem komen de woorden: ‘de dood van een partner of kind is veel ernstiger dan veel ernstige ziekten'.

© Dr AM Uyttersprot

Julian Barnes,  Hoogteverschillen. Mei 2013, 128 pg. ISBN9789025441425



Bron : MediQuality






CheckStat